Przejdź do treści głównej
TITechnologie informacyjnebez tajemnic

Dokumenty akademickie i zawodowe · spotkanie 5

Word — dokument akademicki

Rozumiem interfejs Worda, porządkuję dokument stylami i tworzę automatyczny spis treści.

Rozgrzewka · wróć do wcześniejszej lekcji

Zanim ruszymy — przypomnij sobie z lekcji „Informacja, źródła i ocena wiarygodności”. Najpierw odpowiedz w głowie, potem sprawdź. To właśnie powroty do materiału w kolejnych tygodniach sprawiają, że zostaje na dłużej.

  • Czy trzy strony cytujące ten sam raport to trzy niezależne potwierdzenia?

  • Co zapiszesz przy źródle, żeby móc do niego wrócić podczas pisania pracy?

  • Czy wynik ankiety jednej uczelni można automatycznie przypisać wszystkim studentom?

Wróć do lekcji „Informacja, źródła i ocena wiarygodności”

1Sytuacja

Znasz to?

Promotor odsyła pracę z komentarzem „proszę poprawić formatowanie”. Masz 60 stron.

Podstawy · około 45–60 minut z ćwiczeniem

Pracujemy w polskiej wersji Worda dla Microsoft 365 na Windows. W innych wydaniach nazwy i położenie poleceń mogą się różnić. Wersja przeglądarkowa ma mniej opcji modyfikowania stylów i spisu — tę część wykonaj w aplikacji komputerowej.

Po lekcji rozpoznasz elementy interfejsu, nadasz i zmodyfikujesz style oraz utworzysz i zaktualizujesz automatyczny spis treści.

2Orientacja

Word: gdzie czego szukać?

Nie musisz znać całej wstążki. Na początek znajdź kilka miejsc, które pozwolą porządkować dokument, zamiast poprawiać każdą stronę oddzielnie.

WRaport.docx — WordZapisano
Karty

Karty to nazwy w tym rzędzie: Narzędzia główne, Wstawianie, Układ, Odwołania i Widok. W Wordzie kliknięcie karty zmienia polecenia na wstążce. Plik otwiera opcje dokumentu, np. zapis i drukowanie.

PlikNarzędzia główneWstawianieUkładOdwołaniaWidok
Wstążka

To obszar narzędzi pod kartami. Tutaj pokazujemy zawartość karty Narzędzia główne: grupy Czcionka, Akapit i Style. Karta jest zakładką, a wstążka zawiera jej przyciski.

Aptos11

Czcionka

Akapit

AaBbNormalny
AaBbNagłówek 1
AaBbNagłówek 2

Style

Kliknij A–E, aby poznać znacznik linijki.

012345678910111213141516
A
A · Pierwszy wiersz

Górny znacznik przesuwa tylko pierwszy wiersz akapitu.

B
B · Wysunięcie

Dolny trójkąt przesuwa początek drugiego i kolejnych wierszy, pozostawiając pierwszy w jego pozycji.

C
C · Wcięcie z lewej

Prostokąt przesuwa oba lewe znaczniki razem. Zachowuje różnicę między pierwszym a pozostałymi wierszami.

D
D · Wcięcie z prawej

Prawy trójkąt wyznacza prawą granicę akapitu. Przesunięcie go w lewo zwęża obszar tekstu.

E
E · Tabulator lewy

Znak L wyznacza pozycję tekstu po naciśnięciu Tab. Tekst zaczyna się w tym punkcie i biegnie w prawo.

Widok → Linijka · skala w cm · A–E to nasze oznaczenia. Schemat objaśnia znaczniki; nie przeciągasz ich tutaj.

Strona

Obszar we fioletowej ramce to strona dokumentu. W Wordzie kliknij miejsce w tekście, aby ustawić kursor, lub zaznacz fragment, żeby go sformatować. Puste brzegi to marginesy; szare tło wokół kartki nie należy do strony.

Narzędzia cyfrowe na studiach

Raport akademicki

Wprowadzenie

Dokument ma uporządkowaną strukturę. Style pomagają zachować spójny wygląd i zbudować spis treści.

Narzędzia pracy

Każdy rozdział zaczynamy od nagłówka.

Strona 1 z 3 · Liczba wyrazów: 240Polski · − ━━━ + 100%
Mapa interfejsu Worda · klikaj fioletowe oznaczenia i A–E. Przyciski programu i kartka są poglądowe.

Co jest czym?

Pasek tytułu
Nazwa dokumentu i stan zapisu. Dyskietka to Zapisz (Ctrl+S), zakrzywiona strzałka — Cofnij (Ctrl+Z).
Karty i wstążka
Karty, np. Narzędzia główne i Wstawianie, zmieniają zestaw poleceń. Poniżej widać grupy Czcionka, Akapit i Style.
Czcionka
Aptos to krój pisma, 11 to rozmiar w punktach. B pogrubia, I włącza kursywę, U podkreśla zaznaczony tekst.
Akapit
Ikony poziomych linii wyrównują tekst do lewej, do środka i do prawej. ¶ pokazuje znaki niedrukowane, m.in. końce akapitów, spacje i tabulatory.
Style i nawigacja
Nagłówek 1 i 2 określają poziomy rozdziałów. Okienko nawigacji pozwala przechodzić między nagłówkami i wyszukiwać treść.
Kartka i pasek stanu
Na kartce edytujesz dokument. Na dole sprawdzisz stronę, liczbę wyrazów, język i powiększenie. Zoom zmienia widok, nie rozmiar pisma w wydruku.

Jasna część linijki pokazuje obszar między marginesami, szare końce — marginesy. Wcięcie dotyczy akapitu; margines ustawiasz dla strony. Wybór typu tabulatora znajduje się przy lewym końcu linijki w Wordzie. Wybierz tabulator lewy, a potem kliknij linijkę, aby go ustawić. Ten schemat jest poglądowy — znaczniki nie są przeciągane.

Microsoft: korzystanie z linijki w Wordzie
  • Narzędzia główne: grupy Czcionka, Akapit i Style. Tutaj są pogrubienie, odstępy, przycisk ¶ i galeria stylów.
  • Wstawianie: m.in. tabele, obrazy i numery stron. Układ: marginesy, orientacja i podziały.
  • Odwołania: tutaj wstawisz i zaktualizujesz spis treści.
  • Widok → Okienko nawigacji → Nagłówki: zobaczysz hierarchię dokumentu i przejdziesz do rozdziału.
  • ¶ — Pokaż wszystko: odsłania znaki niedrukowane. ¶ oznacza koniec akapitu, kropki pokazują spacje. Ich wyświetlenie nie dodaje ich do wydruku.

3Zrozum

Styl to przepis, a nie pojedyncze pogrubienie

Styl jest nazwanym zestawem ustawień formatowania. Może określać krój i rozmiar czcionki, kolor, wyrównanie, wcięcia, interlinię oraz odstępy przed i po akapicie. Przypisujesz styl do tekstu, zamiast za każdym razem ustawiać wszystko osobno.

W tej lekcji używamy głównie stylów akapitowych. Kliknięcie w akapit wystarczy, aby wskazać go do nadania stylu. Jeśli zaznaczysz tylko kilka słów, możesz zmienić jedynie ich wygląd — dlatego przy nagłówkach ustaw kursor w całym akapicie tytułu.

Największy zysk widać po zmianie wymagań: modyfikujesz definicję stylu i aktualizują się akapity, które go używają. Ręczne zmiany nałożone na pojedyncze fragmenty mogą jednak nadpisywać część ustawień stylu.

Normalny
Akapity właściwej treści. W naszym raporcie nie trafiają do spisu.
Tytuł
Tytuł całej pracy, np. na stronie tytułowej. Nie zastępuje stylu Nagłówek 1.
Nagłówek 1
Rozdziały: Wprowadzenie, Narzędzia pracy, Wnioski.
Nagłówek 2
Podrozdziały, np. Praca w chmurze wewnątrz Narzędzi pracy.
Nagłówek 3
Kolejny poziom, tylko gdy rzeczywiście potrzebujesz podziału wewnątrz podrozdziału.

4Praktyka

Nadaj strukturę, potem zmień wygląd

  1. Wpisz tytuł raportu „Narzędzia cyfrowe na studiach” i nadaj mu styl Tytuł. Zakończ akapit Enterem.
  2. W osobnych akapitach wpisz: Wprowadzenie, Narzędzia pracy, Praca w chmurze i Wnioski. Pod każdym dodaj jedno lub dwa zdania treści.
  3. Kliknij w akapit „Wprowadzenie”. W Narzędzia główne → Style wybierz Nagłówek 1. Powtórz dla „Narzędzia pracy” i „Wnioski”.
  4. Nadaj „Praca w chmurze” styl Nagłówek 2. Akapitom ze zdaniami raportu przypisz Normalny.
  5. Włącz Widok → Okienko nawigacji i sprawdź zakładkę Nagłówki. Podrozdział powinien być zagnieżdżony pod „Narzędzia pracy”.

Jedna zmiana dla wszystkich rozdziałów

  1. W galerii Style kliknij prawym przyciskiem Nagłówek 1 i wybierz Modyfikuj.
  2. Ustaw np. rozmiar 16 pkt. Przez Format → Akapit ustaw odstęp po akapicie, np. 8 pkt. To wartości ćwiczeniowe — w pracy zastosuj wymagania prowadzącego lub uczelni.
  3. Zatwierdź zmianę dla bieżącego dokumentu. Nie musisz zmieniać szablonu wszystkich przyszłych dokumentów.
  4. Sprawdź wszystkie trzy rozdziały. Podrozdział pozostanie inny, ponieważ korzysta z Nagłówka 2. Nie poprawiaj go ręcznie — jego styl modyfikuje się osobno.

Laboratorium stylów · uproszczona symulacja

Kliknij akapit na kartce, a następnie wybierz styl na wstążce. Ustaw trzy rozdziały jako Nagłówek 1, „Praca w chmurze” jako Nagłówek 2, a zdanie raportu pozostaw zwykłym tekstem. Następnie wygeneruj spis.

W · raport-studenta.docxWord · ćwiczenie

Narzędzia główne · Style

Zaznaczony akapit: Wprowadzenie

Narzędzia cyfrowe na studiach

Raport · dokument ćwiczeniowy

5 akapitów · 0 nagłówkówPodgląd dokumentu

5Podstawy

Pierwszy automatyczny spis treści

Spis jest zestawieniem nagłówków i stron, na których występują. Najpierw budujesz strukturę dokumentu, potem wstawiasz spis. Nie przepisujesz tytułów ani kropek ręcznie.

  1. Sprawdź style rozdziałów i podrozdziałów w okienku nawigacji.
  2. Ustaw kursor w miejscu przeznaczonym na spis, np. po stronie tytułowej. Jeśli potrzebujesz nowej strony, użyj Ctrl+Enter zamiast wielu pustych akapitów.
  3. Wybierz Odwołania → Spis treści i jeden z automatycznych spisów. Nie wybieraj spisu ręcznego.
  4. Sprawdź, czy są wszystkie rozdziały, czy podrozdziały mają właściwe wcięcia i czy do spisu nie trafiły zwykłe zdania.
  5. Zmień w treści tytuł jednego rozdziału i dodaj nowy podrozdział. Kliknij spis, wybierz Aktualizuj spis (lub Aktualizuj pole z menu podręcznego), a następnie aktualizację całego spisu.
Word — tworzenie spisu treści

6Opcje dodatkowe

Dopasuj spis do dokumentu

Gdy podstawowy spis już działa, otwórz Odwołania → Spis treści → Niestandardowy spis treści. Możesz dopasować jego zakres i wygląd.

  • Pokaż poziomy: 1 pokazuje rozdziały, 2 również podrozdziały, 3 kolejny poziom. Pominięcie poziomu w spisie nie usuwa go z dokumentu.
  • Numery stron i ich wyrównanie: zdecyduj, czy wyświetlać numery i wyrównywać je do prawej.
  • Znaki wiodące: wybierz kropki, kreski lub brak wypełnienia między tytułem a numerem. Nie wstawiaj kropek spacjami.
  • Modyfikuj: zmień styl wpisów odpowiedniego poziomu spisu. Jeśli przycisk jest nieaktywny, wybierz format „Z szablonu”. Zmiana stylu spisu nie jest zmianą stylu nagłówków w treści.
  1. Ustaw dwa poziomy, numery po prawej i kropki prowadzące. Zatwierdź zastąpienie istniejącego spisu, jeśli Word o to zapyta.
  2. Porównaj wynik ze spisem pokazującym tylko jeden poziom. Przywróć dwa poziomy i sprawdź obecność podrozdziałów.
  3. Po dalszej edycji dokumentu ponownie zaktualizuj cały spis.

7Dodatkowy spis

Spis ilustracji zaczyna się od podpisów

Spis treści zbiera nagłówki rozdziałów. Spis ilustracji korzysta z podpisów dodanych do obrazów, wykresów i innych obiektów. To dwa osobne spisy — sam styl Nagłówek nie wystarczy do zbudowania spisu rysunków.

  1. Zaznacz ilustrację i wybierz Odwołania → Wstaw podpis. Wybierz etykietę, np. Rysunek, i dopisz opis. Numer pozostaw Wordowi.
  2. W ten sam sposób podpisz kolejne ilustracje. Używaj konsekwentnie tej samej etykiety dla elementów, które mają trafić do jednego spisu.
  3. Ustaw kursor w miejscu przeznaczonym na wykaz. Wybierz Odwołania → Wstaw spis ilustracji i wskaż etykietę zgodną z podpisami, np. Rysunek. Zatwierdź.
  4. Po dodaniu lub przestawieniu ilustracji zaktualizuj pola numeracji w podpisach. Następnie kliknij spis i wybierz jego aktualizację; przy zmianie opisów lub liczby ilustracji aktualizuj cały spis, nie tylko numery stron.
Word — podpisy i spis ilustracji

Microsoft: wstawianie i aktualizowanie spisu ilustracji

8Dobre praktyki

Złe nawyki, które rozbijają dokument

Na filmie zobaczysz cztery przykłady: nową stronę tworzoną wieloma Enterami, wcięcie pierwszego wiersza spacjami, odstępy między akapitami robione pustymi wierszami oraz Enter na końcu każdego widocznego wiersza. Porównaj błędny sposób z poprawnym rozwiązaniem, a potem sprawdź pełną listę poniżej.

Word — cztery złe nawyki i poprawne rozwiązania

Word sam układa tekst na stronach. Nie próbuj utrzymywać układu dodatkowymi znakami — używaj ustawień akapitu, stylów i podziałów.

01Nowa strona z wielu Enterów

Co się psuje?

Każdy Enter tworzy kolejny akapit. Po dopisaniu tekstu puste akapity przesuwają się i rozbijają układ.

Jak zrobić to poprawnie

Wstaw podział strony: Ctrl+Enter. Jeśli każdy rozdział ma zaczynać się na nowej stronie, ustaw w stylu nagłówka Akapit → Podziały wiersza i strony → Podział strony przed.

02Wcięcie pierwszego wiersza spacjami

Co się psuje?

Spacje są znakami tekstu. Nie definiują wcięcia i łatwo zmieniają położenie tekstu po zmianie czcionki.

Jak zrobić to poprawnie

W Akapit → Wcięcia wybierz Specjalne: Pierwszy wiersz i ustaw wymaganą wartość. Dla wielu akapitów zapisz ją w stylu. Wcięcie całego akapitu ustaw opcją Z lewej.

03Wyśrodkowanie lub kolumny ze spacji

Co się psuje?

Tekst wyrównany spacjami przestaje się zgadzać po edycji lub zmianie rozmiaru liter.

Jak zrobić to poprawnie

Do środka użyj wyrównania akapitu (Ctrl+E). Do równych pozycji tekstu użyj ustawionych tabulatorów, a do danych w wierszach i kolumnach — tabeli.

04Odstępy między akapitami pustymi wierszami

Co się psuje?

Puste akapity służą jako przypadkowe rozpórki. Trudno utrzymać jednakowe odstępy w całej pracy.

Jak zrobić to poprawnie

Ustaw odstęp Przed i Po w opcjach akapitu lub stylu. Interlinia określa odstęp między wierszami w akapicie — to inne ustawienie.

05Enter na końcu każdego widocznego wiersza

Co się psuje?

Word traktuje każdy wiersz jako osobny akapit. Zmiana marginesów lub czcionki ujawnia poszarpany tekst.

Jak zrobić to poprawnie

Pozwól Wordowi automatycznie zawijać tekst. Enter kończy akapit; Shift+Enter wstawia nowy wiersz w tym samym akapicie tylko wtedy, gdy rzeczywiście go potrzebujesz.

06Każdy nagłówek formatowany oddzielnie

Co się psuje?

Podobny wygląd nie gwarantuje wspólnej struktury. Część rozdziałów może nie trafić do spisu.

Jak zrobić to poprawnie

Stosuj Nagłówek 1, 2 i 3 według hierarchii. Wygląd zmieniaj w definicji stylu, nie osobno w każdym tytule.

07Ręczne numery rysunków i wpisy w spisach

Co się psuje?

Dodanie ilustracji w środku dokumentu wymaga poprawiania wielu numerów. Ręczna poprawka w automatycznym spisie może zniknąć przy aktualizacji.

Jak zrobić to poprawnie

Dodawaj podpisy poleceniem Wstaw podpis. Zmieniaj tytuły i opisy w dokumencie, aktualizuj numerację podpisów, a następnie cały właściwy spis.

9Ratunek

Co sprawdzić, kiedy spis nie działa?

Brakuje rozdziału

Kliknij jego tytuł i sprawdź styl. Nadaj właściwy Nagłówek, sprawdź liczbę poziomów spisu i zaktualizuj cały spis.

W spisie jest cały akapit

Zwykły tekst dostał styl nagłówka. Zmień go na Normalny i zaktualizuj cały spis.

Tytuł zmienił się tylko w treści

Aktualizacja samych numerów stron nie zmienia tytułów. Wybierz aktualizację całego spisu.

Jeden nagłówek wygląda inaczej

Może mieć ręczne formatowanie ponad stylem. Usuń je lub ponownie zastosuj właściwy styl, a potem sprawdź wynik.

Rozdziały nie mają numerów 1, 2, 3

Poziom nagłówka i numer rozdziału to dwie różne rzeczy. Numeracja wymaga listy wielopoziomowej związanej z nagłówkami — nie dopisuj jej spacjami.

10Samodzielnie

Sprawdź na swoim dokumencie

Zapisz raport jako word_style_spis_v1.docx. Dodaj rozdział „Podsumowanie” i podrozdział „Dalsze kroki”. Zrób to bez wracania do instrukcji.

  • Tytuł pracy ma styl Tytuł, rozdziały Nagłówek 1, podrozdziały Nagłówek 2, treść Normalny.
  • Okienko nawigacji pokazuje poprawną hierarchię.
  • Zmiana stylu Nagłówek 1 obejmuje wszystkie rozdziały.
  • Automatyczny spis pokazuje dwa poziomy, także dwa nowe wpisy po aktualizacji.
  • Po usunięciu próbnego podrozdziału i aktualizacji całego spisu znika również jego wpis.

11Sprawdź się

Rozumiesz, co robi Word?

4 pytania · zaliczasz od 3

Źródła i pomoc

Instrukcje

Pogłęb temat

Dodatkowe objaśnienia i szczegóły znajdziesz w powiązanych poradnikach.

Postęp

Zaliczone?

Gdy przerobisz lekcję, odhacz ją — pasek postępu na stronie głównej od razu to pokaże.