TIK/spotkanie 3
Systemy komputerowe i sieci
System, sieć i oprogramowanie
Rozumiem, co dzieje się między moim laptopem a chmurą, i świadomie zarządzam oprogramowaniem.
Rozgrzewka · z zeszłego tygodnia
Zanim ruszymy — przypomnij sobie z lekcji „Bezpieczeństwo, prywatność i ergonomia". Najpierw odpowiedz w głowie, potem sprawdź. To właśnie powroty do materiału w kolejnych tygodniach sprawiają, że zostaje na dłużej.
Po czym najpewniej poznasz, że mail to phishing?
Co daje MFA, nawet gdy Twoje hasło wycieknie?
1Sytuacja
Znasz to?
Wi-Fi pokazuje pełny zasięg, a strona się nie ładuje. Komputer zwalnia. Gdzie właściwie jest problem?
Czego się nauczysz
- wiesz, którędy wędrują dane, gdy otwierasz stronę
- diagnozujesz proste awarie — „Wi-Fi jest, a internetu nie ma”
- rozumiesz, że pełne kreski Wi-Fi to nie to samo, co działający internet
2Teoria
Dane w drodze
Wpisujesz adres i strona po prostu się pojawia — ale między Twoim kliknięciem a stroną dane pokonują kilka przystanków: Twój laptop, router, DNS (książka adresowa internetu), serwer strony i z powrotem. Gdy coś nie działa, prawie zawsze urywa się na jednym z nich. Cała sztuka diagnozy to pytanie: na którym etapie?
3Praktyka
Zdiagnozuj awarię
Kiedy otwierasz stronę, dane robią tę podróż. Gdy coś nie działa, problem siedzi na jednym przystanku. Zdiagnozuj każdy objaw — kliknij, gdzie jest wina.
Objaw 1 z 4
Ikona Wi-Fi pokazuje brak sieci albo 0 kresek.
Kliknij przystanek na mapie powyżej.
Sprawdź się — z pamięci, bez mapy
A teraz bez mapy, z pamięci. Wpisz jednym–dwoma słowami, gdzie szukać problemu.
Objaw 1 z 3 · trafione 0/3
Wi-Fi ma pełne kreski, ale żadna strona się nie otwiera.
Wpisz z głowy, bez zaglądania w mapę wyżej.
4System
Gdy komputer zwalnia
System operacyjny (Windows) to środowisko, w którym pracujesz — i to on rozdziela moc między programy. Gdy komputer zwalnia na godzinę przed oddaniem, nie zgaduj: otwórz Menedżer zadań i zobacz, co zjada procesor i pamięć.
Drugi filar sprawnej pracy to skróty klawiszowe — kilka odruchów oszczędza godziny w semestrze. Gotowe ściągi znajdziesz w poradnikach, do których lekcja odsyła niżej.
5Oprogramowanie
Skąd brać programy i na jakich zasadach
„Darmowe” to nie jedno i to samo. Program może być darmowy, bo daje Ci go uczelnia, bo ma otwarty kod, albo tylko na próbę. Warto wiedzieć, na jakich zasadach z czegoś korzystasz — i pobierać zawsze ze strony producenta, nie z pierwszego linku w Google.
Ćwiczenie — dopasuj licencję
„Darmowe” bywa różne. Dopasuj rodzaj licencji do każdego programu.
Microsoft 365 — masz je za darmo, bo daje je UJK.
LibreOffice — darmowy pakiet biurowy, kod dostępny dla każdego.
Adobe Photoshop — płacisz miesięczną subskrypcję.
Spotify — słuchasz za darmo z reklamami, bez reklam płacisz.
Trafione: 0 / 4
6Ratunek
Najczęstsze błędy
„Internet nie działa!” — a to tylko jedna strona.
Sprawdź, czy inne strony się ładują. Jak tak — problem jest po stronie tamtej strony, nie u Ciebie.
Komputer zwalnia, więc go restartuję w kółko.
Najpierw zajrzyj do Menedżera zadań (Ctrl+Shift+Esc) — zwykle winna jest przeglądarka z dziesiątkami kart albo skanowanie w tle.
Ściągnąłem „darmowy” program z pierwszego linku z Google.
Pobieraj tylko ze strony producenta lub oficjalnego sklepu. „Darmowe” instalatory z losowych stron często niosą dodatki i złośliwe oprogramowanie.
7Sprawdzian
Sprawdź się
Krótki test — żeby diagnoza awarii i wiedza o licencjach zostały z Tobą na dłużej.
4 pytania · zaliczasz od 3
8Na wynos
Co Ci z tego zostaje
- Awarię diagnozujesz od pytania „na którym etapie się urywa?” — laptop, router, DNS czy serwer.
- Pełne kreski Wi-Fi to nie to samo, co działający internet.
- Komputer zwalnia → Menedżer zadań (Ctrl+Shift+Esc) pokazuje winowajcę.
- „Darmowe” bywa różne — sprawdzasz licencję i pobierasz ze strony producenta.
Do portfolio semestru: własna ściąga skrótów + lista programów, których używasz
Instrukcje
Pogłęb temat
Kroki „jak to zrobić” znajdziesz w poradnikach — lekcja ich nie powtarza.
Postęp
Zaliczone?
Gdy przerobisz lekcję, odhacz ją — pasek postępu na stronie głównej od razu to pokaże.